SMERF wychodzi z ukrycia

Postępująca globalizacja, zanikanie barier - dzięki wykorzystaniu coraz to nowszych narzędzi komunikacji elektronicznej, upowszechnienie organizacji non-profit to tylko niektóre zjawiska, które sprzyjają rozwojowi rynku spotkań.  Nieustannie wzrasta liczba nowych grup pragnących spotykać się, czy też podróżować w różnych celach. Wydaje się, że tradycyjny podział na rynku spotkań należałoby zrewidować.

Niejako w cieniu tradycyjnych gałęzi turystyki biznesowej, tzn. rynku spotkań konferencyjnych, kongresowych, targowych, szkoleniowych i motywacyjnych umacnia się nowy gracz, którego nazwa nie jest, zwłaszcza na polskim rynku, powszechnie znana. SMERF, bo o nim mowa, umacnia swoje wpływy.

Amerykański termin SMERF, będący akronimem od słów social, military, educational, religious, fraternal obejmuje rynek spotkań organizowanych w ramach wspomnianych sektorów. Często zaliczany jest do segmentu spotkań stowarzyszeń, ponieważ odnosi się do wydarzeń organizowanych przez organizacje non-profit. Definicyjne kwestie nie są do końca jasne i z góry ustalone. Niektórzy mogą odnosić  literę „R” do terminu reunions, natomiast literę „S” do terminu social (do której przecież także można zaliczyć reunions). Niekiedy „S” oznacza spotkania sportowe. Sam termin został najprawdopodobniej wymyślony wiele lat temu przez hotelarzy i nadal jest przez nich często stosowany.

Rob Davidson i Tony Rogers‎ do stowarzyszeń zalicza związki, kluby, federacje itp. Stanowią one poważną grupę popytową dla usług konferencyjnych. Uczestnicy tego rodzaju spotkań dzielą podobne zainteresowania lub należą do tej samej grupy zawodowej.

Jedną ze znaczących różnic pomiędzy spotkaniami korporacyjnymi i spotkaniami stowarzyszeń jest fakt, że  dla uczestników tej pierwszej, konferencje i spotkania stanowią koszt natomiast dla stowarzyszeń są one źródłem dochodów, ze względu na opłaty, które są pobierane od uczestników w trakcie ich trwania. Funkcjonowanie wielu stowarzyszeń zależy od wielkości funduszy zebranych podczas dorocznych zjazdów. Stowarzyszenia więc w porównaniu do spotkań korporacyjnych charakteryzują się większą wrażliwością na koszty.

W Polsce i na świecie istnieje wprost niezliczona liczba sympatyków jakiejś szczególnej idei czy treści, organizujących wydarzenia o bardziej lub mniej masowym charakterze. Dla przemysłu spotkań z reguły istotniejsze są zjazdy grup SMERF, które gromadzą większą ilość osób, ze względu na potencjalne zyski, które generują, korzystając z zaplecza noclegowego, konferencyjnego itp. Chociaż każdy z wyodrębnionych sektorów SMERF ma swoją specyfikę, to jednak posiadają one wiele cech wspólnych i rządzą się podobnymi prawami.

Rynek SMERF posiada następujące cechy: 

- jego uczestnicy nie kierują się chęcią osiągania zysków (non-profit);
- charakteryzuje się wysoką wrażliwością na ceny w szczególności na koszty zakwaterowania oraz koszty związane z wynajęciem miejsca dla organizacji spotkania;
- spotkania odbywają się poza sezonem największego ruchu turystycznego, często w weekendy, w  mniej popularnych i przez to tańszych miejscach;
- uczestnicy spotkań przyjeżdżają często ze swoimi rodzinami i są bardziej skłonni do przedłużania pobytu w celach rekreacyjnych;
- organizacją spotkań nie zajmują się profesjonalni meeting playerzy, tylko wolontariusze, którzy zmieniają się z roku na rok;
- liczba noclegów rezerwowanych przez grupę waha się przeciętnie od 50-500 miejsc;
- wymagania w stosunku do standardu usług są zróżnicowane.

Globalizacja, a przede wszystkim nieograniczone możliwości Internetu, sprzyjają  zrzeszaniu się, organizowaniu zlotów, konwentów sympatyków. Uczestnicy takich grup są na tyle zintegrowani, że wspólnie mogą podejmować decyzję o wynajęciu profesjonalnego meeting plannera. Z uwagi na fakt, iż organizacja spotkań SMERF nie zajmują się zawodowi organizatorzy spotkań, tylko zmieniający się wolontariusze, dotarcie do nich z ofertą może być dużym wyzwaniem dla profesjonalnych meeting plannerów.

Rynek SMERF ma swoją specyfikę. Obejmuje zarówno duże imprezy w stylu masowych zjazdów religijnych, jak i zloty mniejszych grup zrzeszonych wokół wspólnych zainteresowań.

Przeważnie uczestnicy rynku SMERF zadowalają się usługami o niższym standardzie więc generuje on mniejsze przychody w porównaniu do rynku MICE. Chociaż wiele spotkań z segmentu SMERF może skupiać niewielką liczbę uczestników, to ze względu na bardzo  duża liczbę spotkań tego rodzaju, całkowite dochody z tego sektora są znaczące. Często dla lepszego zobrazowania relacji, przyjmuje się, że jeden uczestnik spotkania MICE posiada rynkową wartość równą 3 uczestników SMERF.

Rynek SMERF, w przeciwieństwie do sektora spotkań korporacyjnych, charakteryzuje się mniejszą podatnością na kryzysy gospodarcze. Uważa się, że nawet w czasie kryzysu, popyt na takie wydarzenia nie maleje. Spotkania te mają przeważnie charakter cykliczny i gromadzą pewną publiczność, która spotkania planuje z większym wyprzedzeniem. Każdy z segmentów rynku SMERF ma na świecie swoje stowarzyszenia, np. Religious Conference Management Association (RCMA) działa w sektorze spotkań religijnych.

Jak pisze Rob Davidson i Tony Rogers uczestnicy rynku SMERF są rzadko uznawani (szczególnie w Ameryce Północnej) za oddzielną grupę popytową dla usług konferencyjnych. Zwykło się uważać, że rynek SMERF stanowi niszę rynkową dla budżetu hoteli. Obecnie jednak jego uczestnicy coraz częściej korzystają z infrastruktury konferencyjnej i hotelowej.

Zdaniem Sławomira Wróblewskiego, prezesa firmy Meetings Management, w Polsce nie jest powszechnie  uznane wydzielenie sektora SMERF z ogólnego rynku spotkań.  W branży polskich meeting plannerów, termin SMERF nie jest nawet szczególnie znany. Rzadko podejmowane są próby programowego czyli świadomego inicjowania kontaktów z przedstawicielami tego sektora.

Jacek Szymański, organizator części widowiskowo - historycznej inscenizacji bitwy pod Grunwaldem powiedział, że przygotowując to wydarzenie nigdy nie korzystał z oferty zawodowych meeting pannerów. Jego zdaniem, cena usług profesjonalnych firm, z pewnością stanowi tu poważną przeszkodę. Odnosząc się do problemu zakwaterowania dla uczestników imprezy, Jacek Szymański twierdzi, że przez lata wykształciła się pewna baza miejsc, z której korzystają uczestnicy Inscenizacji bitwy.

Jakie wnioski mogą płynąć dla profesjonalnych organizatorów spotkań? Może warto, mimo wszystko, monitorować polski rynek SMERF? Scenariusze wydarzeń podlegają przecież zmianom a formuła niektórych imprez wyczerpuje się otwierając nowe możliwości dla meeting plannerów?

Specyfiką grup zaliczanych do sektora SMERF jest z pewnością duża umiejętność samoorganizowania się. Przedstawiciele polskiego rynku często nie odczuwają specjalnej potrzeby korzystania z usług profesjonalnych firm, co nie wyklucza przecież, że w przyszłości może się to zmienić. Oferta skierowana do uczestników SMERF musiałaby być na pewno dostosowana do ich szczególnych wymagań, w których cena odgrywa kluczową rolę.

Do rynku SMERF zalicza się następujące grupy:

Społeczne (social)
Do tej grupy można zaliczyć zloty i konwenty miłośników jakiejś tematyki. Odbywają się one często w akademikach, szkołach, ale również w halach i na stadionach. W Polsce, szczególnie popularne są zjazdy fanów fantastyki, gier fabularnych, mangi i anime. Konwenty zazwyczaj odbywają się według przygotowanego programu złożonego z prelekcji, spotkań z osobistościami, wydarzeń artystycznych i innych atrakcji, pokazów, koncertów.
Obok unikalnych, lecz gromadzących stosunkowo nieliczną liczbę uczestników spotkań, tj: Zjazd zbieraczy kapsli, wafli, butelek i kufli w Słowianinie, Zjazd miłośników trabantów w Rudzie Śląskiej, mamy do czynienia z większymi imprezami, mogącymi zgromadzić nawet kilka tysięcy uczestników, tj. ostatnia edycja Pyrkonu, która gościła prawie 3 tys. osób.
 

Do nurtu social można zaliczyć zjawisko określane jako set jetting, czyli styl podróżowania do miejsc znanych z filmów czy książek. Stanowi on przy tym prężnie rozwijającą się gałąź turystyki. Przykładowo, dzięki ''Władcy Pierścieni", liczba turystów w Nowej Zelandii, trzy lata temu osiągnęła 2,4 mln, tym samym wzrastając o 30%.

Militarne (military)
Najwięcej spotkań militarnych odbywa się w miejscach stacjonowania wojsk, obszarach objętych konfliktem zbrojnym. Imprezy o wojskowym charakterze odbywają się przeważnie na terenie jednostek wojskowych, poligonów, przy okazji manewrów, szkoleń, warsztatów międzynarodowych itp.

W niektórych rejonach powstaje bardzo wiele firm zajmujących się profesjonalną organizacją spotkań wojskowych. Przykładowo, Filipiny stanowią jeden z największych rynków turystyki wojskowej w regionie. Polskim przykładem może tu być robocze spotkanie kobiet żołnierzy pełniących służbę wojskową w strukturach Wojsk Lądowych z dowódcą gen. broni Waldemarem Skrzypczakiem, w siedzibie DWLąd na Cytadeli w Warszawie. Spotkanie odbyło się w 2007 r. i uczestniczyły w nim, m.in. 22 panie z różnych jednostek wojskowych, reprezentujące różne korpusy zawodowe, różne stopnie wojskowe oraz zróżnicowane specjalności i  funkcje.
 

Do tej grupy spotkań militarnych również można zaliczyć inscenizacje bitew, festyny i widowiska historyczne. Do największych plenerowych inscenizacji bitew średniowiecznych należy rekonstrukcja Bitwy pod Grunwaldem, w której uczestniczy przeważnie blisko 1.5 tys. rycerzy i 70 tys. widzów. W Europie, corocznie odtwarzane są, m.in. bitwy pod Borodino, Waterloo, Lipskiem.

Edukacyjne (educational)
Kolejnym rodzajem spotkań z rynku SMERF, generującym zyski dla branży turystycznej, są spotkania edukacyjne. Przykładem tu mogą być międzynarodowe wymiany EFPSA będącej, wielokulturową siecią studenckich stowarzyszeń psychologicznych, z różnych państw Europy. Wymiany młodzieżowe trwają zazwyczaj ok. tygodnia. Kładziony jest nacisk, aby była to edukacja nieformalna, realizowana na wiele różnych sposobów, poprzez - warsztaty, gry, grupy dyskusyjne, ekspresję poprzez sztukę, itd. Ponadto każdego roku, na przełomie kwietnia i maja, około 230 studentów psychologii z całej Europy spotyka się w jednym miejscu, by wziąć udział w kongresie EFPSA.

Religijne (religious)
Na rynku spotkań religijnych na szczególną uwagę zasługują zwłaszcza międzynarodowe spotkania, które przeważnie mają masowy charakter i są świetnie zorganizowane. Na gruncie polskim, przykładem spotkania typu religious może być Międzynarodowy Kongres Świadków Jehowy, który odbył się w roku 2009, w Poznaniu i zgromadził 25 tys. uczestników. Spotkania miały miejsce w halach na terenie Międzynarodowych Targów Poznańskich. W kongresie uczestniczyło ok. 25 tys. osób, w tym jedną czwartą stanowili goście zagraniczni. Większość przyleciała specjalnymi czarterowymi airbusami. Dla uczestników wynajęto aż 17 samolotów, które lądowały na lotnisku Ławica przez cały dzień. Zagraniczni goście Kongresu Świadków Jehowy mieszkali w poznańskich hotelach i domach prywatnych. Podobne zgromadzenia odbyły się, m.in. w roku 2007 na stadionie Lecha, w 2009 roku - na stadionie Olimpijskim we Wrocławiu.

Bractwa (fraternal)
Pat Golden - Romero w książce Hotel convention sales, services, and operations‎,  wyszczególnia kilka grup tworzących rynek spotkań bractw. Zalicza się do niego wydarzenia przygotowywane przez organizacje obywatelskie w rodzaju, np. Lions Clubs International. Organizacja ta skupia 1,3 miliona ludzi w 45 tys. klubach, w ok. 200 krajach na świecie. Zjazdy tego typu organizacji również generują zyski dla turystyki ze względu na wydarzenia im towarzyszące oraz korzystanie z bazy konferencyjnej i noclegowej. Przykładem tu może być Jubileusz Lions Club Kraków Stare Miasto, który ma się odbyć 11-12 czerwca 2010 r. Program zjazdu zawiera, m.in. rejs statkiem po Wiśle, uroczystą Akademię Jubileuszową w Auli UJ, Bal Jubileuszowy w hotelu.

Jako przykład spotkania typu fraternal można również podać VI Światowy Zjazd Rodzin Osadników Wojskowych Kresów Wschodnich, który odbył się we wrześniu 2007 r. w Warszawie. Spotkanie odbyło się w auli SGGW. Uczestnicy zjazdu skorzystali z bazy noclegowej w Akademiku Dendryt.
Do kategorii fraternal, Golden - Romero zalicza również korporacje studenckie, których członkowie spotykają się głównie w okresie letnim. Do spotkań wykorzystują sale lekcyjne, akademickie.

Rynek SMERF choć często nieidentyfikowany z nazwy, w polskich warunkach istnieje już od dawna i nadal intensywnie się rozwija. Ze względu na rozproszony charakter, trudno go kontrolować, ale z pewnością nie można go lekceważyć. Meeting Planerzy powinni się zastanowić, w jaki sposób wykorzystać jego możliwości. Być może rynek SMERF, charakteryzujący się dużą świeżością i spontanicznością, zastąpi w pewnym stopniu tradycyjne sektory turystyki biznesowej. W dobie globalizacji i Internetu ma do tego niezwykle korzystne warunki.

Agata Siekierska, fot. Jon Sullivan, Free Stock Photo

Bibligrafia:

1. Hotel convention sales, services, and operations‎, Pat Golden-Romero, wyd. Butterworth-Heinemann, 2007 r.
2. Business Travel, Rob Davidson and Beulah Cope, wyd. Prentica Hall, 2003 r.
3. Marketing Destinations and Venues for Conferences, Conventions and Business, Rob Davidson and Tony Rogers, Butterworth-Heinemann, 2006 r.
 

Serwis MeetingPlanner.pl wyraża zgodę na udostępnienie tego artykułu na stronach innych serwisów internetowych. Warunkiem opublikowania artykułu jest umieszczenie w jego sąsiedztwie następującej informacji: "Artykuł pochodzi z serwisu MeetingPlanner.pl" oraz przekierowania na stronę: http://www.meetingplanner.pl. Treść artykułu należy skopiować w całości, podając autora i nie zmieniając jego treści merytorycznej.