Co Kraków zyska, a co straci? Branża kieruje 12 pytań do władz miasta

Fot. Kevin Perez Camacho / Unsplash
Na zdjęciu: Fot. Kevin Perez Camacho / Unsplash

Przedstawiciele krakowskiej branży turystycznej i przemysłu spotkań kierują do władz miasta 12 pytań dotyczących planowanego wystąpienia Krakowa z sześciu krajowych i międzynarodowych organizacji turystycznych i miejskich, w tym: Kraków Tourism Alliance (KTA), Małopolskiej Organizacji Turystycznej (MOT), City Destinations Alliance i Eurocities.
 
Pod stanowiskiem podpisali się przedstawiciele Izby Gospodarczej Hotelarstwa Polskiego, Polskiej Izby Turystyki, Stowarzyszenia Konferencje i Kongresy w Polsce oraz 40 krakowskich przedsiębiorców.
 
Pytania dotyczą przede wszystkim rzeczywistej skali oszczędności, przyszłości zadań realizowanych dziś przez organizacje, pozyskiwania środków zewnętrznych, znaczenia turystyki i przemysłu spotkań dla gospodarki miasta oraz konsekwencji dla promocji Krakowa i jego międzynarodowej współpracy. Branża zestawia zapowiadane oszczędności na poziomie 2,36 mln zł rocznie z danymi, według których turystyka generuje blisko 700 mln zł wpływów do budżetu miasta i ponad 46 tys. miejsc pracy.
 
„Co Kraków zyska, a co straci? 12 niewygodnych pytań branży turystycznej, w kontekście propozycji wystąpienia miasta z organizacji turystycznych”
 

1. Czy przedsiębiorcy i pracownicy sektora turystyki również są mieszkańcami Krakowa?
Przeciwstawianie interesów mieszkańców i branży turystycznej pomija istotny fakt: dla tysięcy krakowian turystyka jest źródłem pracy i utrzymania. Sektor ten odpowiada za ponad 46 tysięcy miejsc pracy w przeliczeniu na pełne etaty, a generowane przez niego wynagrodzenia sięgają blisko 3 miliardów złotych rocznie. To także przyszłość młodych krakowian, którzy kształcą się w szkołach i uczelniach, przygotowując się do pracy w tej branży. Czy ich interesy, miejsca pracy i perspektywy zawodowe zostały uwzględnione w planowanych zmianach?
 
2 Czy zapowiadane oszczędności to realny zysk?
Podstawowe składki członkowskie Krakowa w sześciu organizacjach wskazanych w projektach uchwał wynoszą łącznie 2,36 mln zł rocznie. Wskazywana przez miasto kwota niemal 7,9 mln zł, dotycząca samych KTA i MOT, obejmuje również zwiększenia składek związane z powierzaniem tym organizacjom dodatkowych zadań. Zadania te nie znikną po podjęciu uchwał – nadal trzeba będzie je realizować i opłacać z miejskiej kasy. Kto je przejmie, ile będzie to kosztować podatników i czy po zsumowaniu wszystkich wydatków „oszczędności” nie zamienią się w dodatkowe koszty? Warto pamiętać, że według badań za 2025 rok turystyka wygenerowała 462,3 mln zł bezpośrednich wpływów z podatków i opłat do budżetu Krakowa, a po uwzględnieniu efektów mnożnikowych kwotę tę oszacowano na 697,1 mln zł. Czy przy podejmowaniu decyzji o ograniczeniu wsparcia tego sektora przeanalizowano również potencjalne konsekwencje dla przyszłych dochodów miasta?
 
3. Kto zapłaci za utracone granty i niedokończone projekty?
W okresie swojej działalności KTA pozyskało 4,1 mln zł środków zewnętrznych. Organizacje turystyczne skutecznie sięgają po finansowanie ministerialne i europejskie. Czy przed przygotowaniem uchwał oszacowano jakie kwoty z pozyskanych środków Kraków może stracić oraz ryzyko ograniczenia możliwości pozyskiwania kolejnych funduszy? Co stanie się z projektami będącymi obecnie w realizacji, kto przejmie wynikające z nich zobowiązania i czy istnieje ryzyko konieczności zwrotu otrzymanych dotacji?
 
4. Ile miasto będzie musiało zapłacić za to, co dziś ma w ramach członkostwa?
Działalność KTA i MOT to także współpraca z mediami, publikacje krajowe i zagraniczne oraz budowanie międzynarodowej rozpoznawalności Krakowa. Czy w analizie efektywności wydatkowanych środków uwzględniono zasięgi tych działań oraz ich ekwiwalent reklamowy? Ile kosztowałoby osiągnięcie porównywalnych efektów komunikacyjnych przez miasto lub podmioty komercyjne, mając na uwadze, że budowanie rozpoznawalności Krakowa w świecie przyczynia się także do zainteresowania  miastem  firm m.in. z branży hi-tech i potencjalnych inwestorów szukających ciekawych destynacji dla lokowania swych biznesów?
 
5. Które konkretnie zadania organizacji turystycznych dublują działania Urzędu Miasta Krakowa? I czy urzędnicy w ogóle mogą je przejąć?
Czy przeprowadzono szczegółową analizę kompetencji, kosztów i efektów pracy poszczególnych instytucji? Czy uwzględniono prawne i organizacyjne ograniczenia prowadzenia działalności gospodarczej przez administrację samorządową? Kto i w jakiej formule prawnej przejmie obsługę punktów informacji turystycznej oraz sprzedaż produktów turystycznych, w tym karty turystycznej, i zapewni ciągłość tych usług?
 
6.  Dlaczego oszczędności szuka się kosztem bezpłatnych inicjatyw dla krakowian?
Spacery tematyczne „Kraków na okrągło”, inicjatywy związane ze Szlakiem Szopek Krakowskich, karta turystyczna czy współpraca przy dystrybucji książeczek „Odkrywca Krakowskich Parków” to przykłady działań wspierających edukację, dostęp do kultury i poznawanie lokalnego dziedzictwa. Również punkty InfoKraków służą mieszkańcom, w tym osobom starszym i wykluczonym cyfrowo. Czy uwzględniono społeczną wartość tych inicjatyw i zapewniono ich kontynuację? 
 
7. Czy w pełni dostrzegamy ekonomiczny wpływ kongresów, konferencji i turystów premium na Kraków?
Miasto podkreśla korzyści z organizacji wielkich wydarzeń sportowych, czego przykładem jest niedawny komunikat o podpisaniu umowy dotyczącej finałów Mistrzostw Świata w siatkówce mężczyzn w 2027 roku. Tymczasem kongresy, konferencje, targi, wydarzenia biznesowe czy zagraniczne śluby realizowane w Krakowie - przynoszą równie znaczące korzyści lokalnej gospodarce. Według badań uczestnik wydarzeń MICE wydaje w Krakowie przeciętnie 2788 zł, wspierając hotelarstwo, gastronomię, transport i lokalne usługi. Czy po stronie strat uwzględniono wpływ organizacji turystycznych na pozyskiwanie takich wydarzeń, całoroczny popyt i międzynarodową pozycję Krakowa?
 
8. Czy Kraków chce oddać walkowerem rywalizację o najbardziej dochodowych gości?
Polskie i europejskie miasta aktywnie zabiegają o międzynarodowe kongresy, wydarzenia biznesowe i gości generujących wysoką wartość gospodarczą. Czy zamiast ograniczać narzędzia służące ich pozyskiwaniu, nie powinniśmy koncentrować się na skuteczniejszym zarządzaniu ruchem turystycznym, jego rozpraszaniu i rozwijaniu oferty generującej wysoką wartość ekonomiczną i społeczną? Jak miasto zamierza utrzymać swoją pozycję konkurencyjną bez dotychczasowych struktur współpracy?
 
9. Czy uwzględniono wpływ planowanych zmian na krakowską naukę, kulturę i dziedzictwo?
Kongresy naukowe budują międzynarodową pozycję krakowskich uczelni, wydarzenia kulturalne wspierają lokalnych twórców, a współpraca turystyczna służy promocji dziedzictwa Krakowa i Polski. Czy przeanalizowano konsekwencje ograniczenia działalności organizacji turystycznych dla tych obszarów? Kto przejmie działania promocyjne, szczególnie w perspektywie jubileuszu 50-lecia wpisania Krakowa na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w 2028 roku?
 
10. Czy rozwój AI i nowych technologii musi odbywać się kosztem turystyki?
Czy istnieją analizy gospodarcze wskazujące, że nowe sektory mogą zastąpić miejsca pracy, dochody mieszkańców i wpływy budżetowe generowane przez turystykę (blisko 700 mln. wpływów budżetowych)? Czy rozwój sztucznej inteligencji i innowacyjnych technologii nie może odbywać się równolegle z rozwojem istniejących gałęzi? Uważamy, że innowacje powinny wspierać i unowocześniać krakowską turystykę, a nie służyć jako pretekst do jej osłabiania. 
 
11. Czy właśnie teraz, po tragicznych wydarzeniach z 7 listopada, nie potrzebujemy szczególnie silnej i skoordynowanej komunikacji o Krakowie?
Tragiczny zamach, do którego doszło w centrum miasta stawia przed miastem wyzwania dotyczące poczucia bezpieczeństwa oraz jego międzynarodowego wizerunku. Turystyka, której łączny udział w gospodarce miasta szacowany jest na ponad 8%, ma istotne znaczenie dla ekonomicznej stabilności Krakowa. Czy w tak trudnym momencie nie powinniśmy szczególnie zadbać o spójną, odpowiedzialną komunikację miasta i branży turystycznej?
 
12. Czy naprawdę chcemy rezygnować z modelu współpracy, w którym samorząd i przedsiębiorcy współfinansują rozwój Krakowa?
KTA i MOT to nie tylko organizacje korzystające z miejskiego finansowania. To także platformy współpracy samorządu z przedsiębiorcami, którzy angażują własne pieniądze, zasoby, wiedzę i kontakty biznesowe. Dzięki temu możliwe jest łączenie środków publicznych i prywatnych oraz pozyskiwanie dodatkowego finansowania zewnętrznego. Czy oszacowano konsekwencje ograniczenia tego partnerstwa? Jaki model współpracy ma zastąpić obecne struktury i w jaki sposób zapewni porównywalne zaangażowanie biznesu?