Kraków może wystąpić z organizacji turystycznych. Branża apeluje o odrzucenie projektów

Fot. Wojciech Wyszkowski / Unsplash
Na zdjęciu: Fot. Wojciech Wyszkowski / Unsplash

Kraków może zrezygnować z członkostwa w sześciu krajowych i międzynarodowych organizacjach związanych z turystyką i promocją destynacji. Projekty uchwał zostały skierowane pod obrady Rady Miasta przede wszystkim w związku z poszukiwaniem oszczędności. Przeciwko zmianom wystąpiły organizacje branżowe oraz krakowscy przedsiębiorcy. Ich zdaniem przy ocenie finansowych skutków decyzji należy uwzględnić nie tylko wysokość składek, lecz także koszty przejęcia realizowanych dziś zadań, utratę możliwości współfinansowania działań z biznesem i środków zewnętrznych oraz znaczenie tych struktur dla pozyskiwania turystów i wydarzeń biznesowych.
 
10 listopada 2026 roku prezydent Krakowa przekazał Radzie Miasta projekty uchwał dotyczące wystąpienia gminy z sześciu organizacji: Organizacji Turystycznej Stołecznego Królewskiego Miasta Krakowa – Kraków Tourism Alliance (KTA), Małopolskiej Organizacji Turystycznej, Związku Gmin Jurajskich, City Destinations Alliance, Lokalnej Organizacji Turystycznej „Liga Miejsc Światowego Dziedzictwa w Polsce” oraz Eurocities. W uzasadnieniach projektów wskazywana jest sytuacja finansowa miasta i potrzeba racjonalizacji wydatków.
 
Przedstawiciele krakowskiej branży turystycznej i przemysłu spotkań sprzeciwiają się tym planom. W tej sprawie do Rady Miasta skierowali stanowisko i apel podpisany przez Izbę Gospodarczą Hotelarstwa Polskiego, Polską Izbę Turystyki, Stowarzyszenie Konferencje i Kongresy w Polsce oraz 40 krakowskich przedsiębiorców – – m.in. hotelarze, touroperatorzy, organizatorzy wydarzeń i firmy współpracujące z turystyką i przemysłem spotkań.
Organizacje apelują o pozostawienie Krakowa we wszystkich sześciu strukturach. Ich zdaniem koszty członkostwa należy zestawiać nie tylko z wysokością miejskich wydatków, lecz także z ekonomicznym znaczeniem turystyki oraz funkcjami, które organizacje pełnią w promocji, współpracy z biznesem, pozyskiwaniu wydarzeń i projektów oraz wymianie międzynarodowej.
 
Ile Kraków rzeczywiście zaoszczędzi?
To właśnie finansowy bilans proponowanych zmian stał się jednym z głównych punktów sporu pomiędzy miastem a przedstawicielami branży.
Według danych przedstawionych przez organizacje turystyczne podstawowe składki członkowskie Krakowa w sześciu objętych projektami strukturach wynoszą łącznie około 2,36 mln zł rocznie. Największą część stanowi składka Kraków Tourism Alliance – 2 mln zł.
W kolejnym komunikacie branża zwraca jednak uwagę, że pojawiająca się w argumentacji dotyczącej KTA i Małopolskiej Organizacji Turystycznej kwota blisko 7,9 mln zł nie obejmuje wyłącznie członkostwa. Według autorów stanowiska zawiera także zwiększenia składek związane z powierzaniem organizacjom dodatkowych zadań. Argument jest więc taki: samo wystąpienie z organizacji nie oznacza automatycznie, że miasto przestanie ponosić wszystkie związane z nimi obecnie wydatki, ponieważ część wykonywanych przez nie zadań nadal będzie musiała być realizowana. Branża pyta, kto je przejmie i jaki będzie koszt ich wykonywania w nowym modelu.
 
Gospodarcze znaczenie turystyki
W argumentacji organizacji znalazły się dane dotyczące ekonomicznego znaczenia turystyki dla Krakowa. Są to wartości przywoływane przez autorów apelu na podstawie badań za 2025 rok.
Według tych wyliczeń turystyka miała wygenerować 462,3 mln zł bezpośrednich wpływów z podatków i opłat do budżetu miasta, a po uwzględnieniu efektów mnożnikowych – 697,1 mln zł.
Branża wskazuje również, że sektor odpowiada za ponad 46 tys. miejsc pracy w przeliczeniu na pełne etaty, a związane z nim wynagrodzenia sięgają blisko 3 mld zł rocznie.
W apelu podano ponadto, że turyści i odwiedzający mieli wydać w 2025 roku w krakowskich przedsiębiorstwach łącznie 15,4 mld zł, a udział turystyki w gospodarce miasta – wraz z efektami pośrednimi i indukowanymi – został oszacowany na 8,27 proc.
Autorzy stanowiska, wskazując te dane, podkreślają, że decyzji o ograniczeniu finansowania struktur związanych z turystyką nie powinno się analizować wyłącznie przez pryzmat wysokości składek.
 
Co stanie się z zadaniami realizowanymi przez organizacje?
Kolejny wątek dotyczy funkcji, które obecnie pełnią organizacje turystyczne.
Branża wskazuje m.in. na prowadzenie informacji turystycznej, sprzedaż produktów turystycznych, w tym karty turystycznej, działania promocyjne, współpracę z mediami oraz projekty skierowane zarówno do odwiedzających, jak i mieszkańców. Wymieniono m.in. spacery „Kraków na okrągło”, działania związane ze Szlakiem Szopek Krakowskich, kartę turystyczną, dystrybucję książeczek „Odkrywca Krakowskich Parków” oraz funkcjonowanie punktów InfoKraków.
Sygnatariusze pytają, czy przeanalizowano, które zadania mogą zostać przejęte bezpośrednio przez urząd, w jakiej formule prawnej miałoby się to odbywać oraz jaki byłby koszt zapewnienia ich ciągłości.
Elementem argumentacji jest także finansowanie zewnętrzne. Według komunikatu branży Kraków Tourism Alliance w okresie swojej działalności pozyskał 4,1 mln zł środków zewnętrznych. Organizacje zwracają uwagę na projekty współfinansowane ze środków krajowych i europejskich oraz pytają o konsekwencje wystąpienia miasta dla przedsięwzięć będących już w realizacji.
Wśród podnoszonych kwestii są możliwość utraty dostępu do kolejnych grantów, konieczność przejęcia zobowiązań projektowych oraz potencjalne ryzyko dotyczące środków już pozyskanych. 
 
MICE jako argument za utrzymaniem współpracy
Branża podkreśla, że organizacje turystyczne uczestniczą nie tylko w pozyskiwaniu turystów indywidualnych, ale również w działaniach służących przyciąganiu kongresów, konferencji, targów i innych wydarzeń biznesowych.
Według danych przywołanych przez organizacje branżowe, uczestnik wydarzenia MICE wydaje w Krakowie przeciętnie 2788 zł. Organizacje argumentują, że wydarzenia biznesowe generują popyt na usługi hotelowe, gastronomiczne, transportowe i lokalnych dostawców, a jednocześnie pomagają budować ruch poza klasycznym sezonem turystycznym. W apelu wskazano również średnie wydatki gościa zagranicznego na poziomie 3515 zł wobec 717 zł w przypadku gościa krajowego.
 
Współfinansowanie promocji przez biznes
Jednym z argumentów dotyczących Kraków Tourism Alliance i Małopolskiej Organizacji Turystycznej jest ich model działania oparty na współpracy sektora publicznego i prywatnego.
Członkami obu organizacji są również przedsiębiorcy, którzy wnoszą własne składki, uczestniczą w projektach i angażują zasoby biznesowe. Zdaniem autorów apelu umożliwia to łączenie pieniędzy publicznych i prywatnych oraz pozyskiwanie dodatkowego finansowania zewnętrznego.
Branża pyta więc, czy w przypadku wystąpienia miasta obecny model partnerstwa zostanie zastąpiony innym mechanizmem pozwalającym utrzymać podobny poziom współpracy i współfinansowania.
 
Nie tylko promocja turystyczna
W przypadku City Destinations Alliance argumenty dotyczą przede wszystkim dostępu do międzynarodowej sieci organizacji zarządzających destynacjami, wymiany wiedzy, danych i benchmarków oraz współpracy dotyczącej m.in. zarządzania ruchem turystycznym.
Eurocities ma znacznie szerszy zakres działania. Sieć zrzesza europejskie miasta współpracujące m.in. w kwestiach polityki miejskiej, bezpieczeństwa, zarządzania kryzysowego czy projektów europejskich.
Branża argumentuje, że wyjście z takich struktur może ograniczyć dostęp Krakowa do sieci partnerów, doświadczeń innych miast oraz możliwości udziału w projektach międzynarodowych.
Osobnym punktem jest planowane wystąpienie z Ligi Miejsc Światowego Dziedzictwa w Polsce. W 2028 roku przypadnie 50. rocznica wpisania Historycznego Centrum Krakowa na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Branża podnosi argument, że rezygnacja z członkostwa w organizacji skupiającej polskie miejsca UNESCO na dwa lata przed jubileuszem może ograniczyć możliwości wspólnej promocji i współpracy. Roczny koszt członkostwa Krakowa w tej organizacji wynosi według apelu 20 tys. zł.
 
Branża chce pełnego bilansu przed decyzją
Organizacje branżowe sformułowały 12 pytań dotyczących konsekwencji planowanych zmian. Oprócz finansów dotyczą one m.in. przyszłości wykonywanych obecnie zadań, grantów, współpracy z przedsiębiorcami, informacji turystycznej, przemysłu spotkań, promocji międzynarodowej oraz dziedzictwa.
Sygnatariusze deklarują gotowość do rozmów z miastem i apelują, aby przed głosowaniem przeprowadzić pełną analizę ekonomicznych, społecznych i organizacyjnych konsekwencji decyzji.
Z perspektywy miasta punktem wyjścia pozostaje natomiast ograniczenie wydatków. Projekty sześciu uchwał zostały formalnie przyjęte przez prezydenta 10 listopada i przekazane pod obrady Rady Miasta Krakowa. Na tym etapie są to nadal projekty – decyzję o ewentualnym wystąpieniu Krakowa z organizacji podejmą radni.
 
Zobacz też: Co Kraków zyska, a co straci? Branża kieruje 12 pytań do władz miasta >>>